socratesbeker 2026

shortlist

Wie schreef het afgelopen jaar het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek?

De jury van de Socratesbeker 2026 selecteerde een shortlist met vijf filosofieboeken die kans maken op de Socratesbeker. De Socratesbeker wordt sinds 2002 jaarlijks uitgereikt op initiatief van Stichting Maand van de Filosofie. De longlist bevat alleen Nederlandstalige filosofieboeken die in 2025 zijn verschenen; fictie en bundels zijn uitgesloten van deelname.

De winnaar wordt op woensdagavond 8 april 2026 bekendgemaakt tijdens een publiek evenement in debatcentrum Spui25 in Amsterdam, in het kader van de Maand van de Filosofie.

 
 

SHORTLIST SOCRATESBEKER 2026

René ten Bos

Het laatste woord

Twijfelen aan zekerheden

Alicja Gescinska

Vrouwen in duistere tijden

Tien denkers van blijvende betekenis

Victor Gijsbers

Oneindigheid

Een filosofische gids

Kristien Hens

Denken met microben

 

Roel Meijvis

Waar verzet begint

Een filosofie van activisme

 

OVER DE GENOMINEERDEN

René ten Bos (1959) is hoogleraar filosofie en voormalig Denker des Vaderlands (2017-2019). Ten Bos laat zich niet in een hokje plaatsen, hij analyseert net zo makkelijk de managementwereld als gendervraagstukken of onze omgang met de natuur.

Alicja Gescinska (Warschau, 1981) is schrijver en filosoof. Haar filosofische debuut De verovering van de vrijheid (2011) oogstte alom lof. Met haar debuutroman Een soort van liefde (2016) won ze de Debuutprijs 2017 en werd ze genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs. Haar essay Thuis in muziek. Een oefening in menselijkheid (2018) stond op de shortlist voor de Socratesbeker. Intussen komen mensen om (2019) werd bekroond met de Liberales-boekenprijs 2019. In 2020 schreef ze het essay voor de Maand van de Filosofie: Kinderen van Apate. Over leugens en waarachtigheid . In 2021 debuteerde ze als dichter met de bundel Trojaanse gedachten . Haar theatermonoloog Apate spreekt verscheen in het voorjaar van 2022, waarin zij spreekt over de leugen als deugd.

Victor Gijsbers (1982) studeerde natuurkunde en filosofie in Utrecht en is werkzaam als filosoof aan de universiteit Leiden. Hij publiceert over onder andere causaliteit, de metafysica van de tijd en de aard van wetenschappelijk begrijpen. In 2022 verscheen zijn veelgeprezen vertaling van Ludwig Wittgensteins Tractatus en in 2025 verscheen Oneindigheid: een toegankelijke en prikkelende verkenning van het oneindig.

Kristien Hens is hoogleraar in de bio-ethiek aan het departement wijsbegeerte van de Universiteit Antwerpen. Ze is geïnteresseerd in filosofie van de biologie, filosofie van de psychiatrie en milieu-ethiek. Ze is de auteur van Towards an ethics of autism en van Chance encounters: A bioethics for a damaged planet.

Roel Meijvis studeerde filosofie in Tilburg en Amsterdam. Hij is werkzaam als schrijver, theatermaker en redacteur voor Filosofie-Tijdschrift. Bij ISVW Uitgevers publiceerde hij eerder De glimlach van de aarde. Het voelende denken van Albert Camus.


DE uitreiking op 8 april

De laureaat wordt op woensdagavond 8 april tussen 19.00-20.00 uur bekendgemaakt tijdens een publiek evenement in debatcentrum Spui25 in Amsterdam.

Tijdens deze feestelijke bijeenkomst worden de genomineerden voor de Socratesbeker 2026 geïnterviewd door voormalig Denker der Nederlanden Marjan Slob en wordt de winnaar aan het eind van de avond bekendgemaakt door juryvoorzitter en emeritus hoogleraar Paul van Tongeren. 

De bijeenkomst is vrij toegankelijk, wel graag aanmelden. De uitreiking zal ook digitaal live te volgen zijn, de link daarvan zal bij aanmelding gedeeld worden.


DE JURY

De onafhankelijke jury bestaat uit:

  • Paul van Tongeren, emeritus hoogleraar Universiteit Nijmegen, voormalig Denker des Vaderlands, voorzitter

  • Thomas Heij, filosoof, vertaler en adjunct-hoofdredacteur van de Nederlandse Boekengids

  • Khadija al Mourabit, filosoof, docent, trainer en jurylid Hypatia-prijs

  • Sarah Vankersschaever, journalist, redacteur De Standaard

  • Thomas Velvis, redacteur bij Filosofie Magazine

 
  • 2025: Tim Fransen​, In onze tijdmeer informatie

    2024: Martha Claeys, Trotsmeer informatie

    2023: Peter Venmans, Gastvrijheidmeer informatie

    2022: Jurriën Hamer, Waarom schurken pech hebben en helden gelukmeer informatie

    2021: Miriam Rasch, Frictie. Ethiek in tijden van dataïsme → meer informatie

    2020: Donald Loose, Over vriendschap. De praktische filosofie van Kant

    2019: Ad Verbrugge, Govert Buijs en Jelle van Baardewijk, Het goede leven en de vrije markt

    2018: Kees Vuyk, Oude en Nieuwe ongelijkheid

    2017: Marjan Slob, Hersenbeest

    2016: René ten Bos, Bureaucratie is een Inktvis

    2015: Wouter Kusters, Filosofie van de waanzin

    2014: Jan Bransen, Laat je niets wijsmaken. Over de macht van experts en de kracht van gezond verstand

    2013: Paul van Tongeren, Leven is een kunst

    2012: Coen Simon, En toen wisten we alles

    2011: Hans Achterhuis, De utopie van de vrije markt

    2010: Luuk van Middelaar, De passage naar Europa. Geschiedenis van een begin

    2009: Hans Achterhuis, Met alle geweld

    2008: Frank Ankersmit, De sublieme historische ervaring

    2007: Chris Buskes, Evolutionair denken. De invloed van Darwin op ons wereldbeeld

    2006: Andreas Kinneging, Geografie van goed en kwaad

    2005: Wouter Kusters, Pure waanzin

    2004: Dick Pels, De geest van Pim. Het gedachtegoed van een politieke dandy

    2003: Jos de Mul, Cyberspace Odyssee

    2002: Michiel Leezenberg, Islamitische filosofie. Een geschiedenis

  • De uitreikingen van de Socratesbeker 2023 en 2024 vonden plaats tijdens een speciale uitzending van het NPO 1-radioprogramma Kunststof.

    De uitzending werd rechtstreeks uitgezonden vanuit het Amsterdamse debatcentrum Spui25, waar de presentator in gesprek ging metde auteurs op de shortlist van de boekenprijs interviewde.

 

De Socratesbeker is een initiatief van Stichting Maand van de Filosofie en komt tot stand in samenwerking met Spui25, en met steun van Vereniging Vrienden van de ISVW.